háng 3/2024ủViệtNamTừđồngruộngđếnbànăncâuchuyệnchưakểvềxuấtkhẩuvàantoànthựcphẩkích thước xe tại TP.HCM， lô hàng 20 tấn thanh long ruột đỏ từ Bình Thuận bị trả về từ một cảng ở Nhật Bản vì dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng. Sự việc không lớn。nhưng đủ để nhiều hợp tác xã trồng rau củ Việt Nam giật mình. Trong khi đó， cùng tháng， một doanh nghiệp ở Đà Lạt lại ký được hợp đồng cung cấp ớt chuông và cà chua bi cho chuỗi siêu thị Hàn Quốc với giá cao gấp ba lần bán trong nước. Hai câu chuyện trái ngược， cùng nói về rau củ Việt Nam.Tôi có dịp về vùng chuyên canh rau củ ở Đơn Dương， Lâm Đồng。nơi được mệnh danh là 'vựa rau' của cả nước. Anh Nguyễn Văn Hùng， một nông dân 47 tuổi， chỉ tay ra ruộng xà lách xoăn: 'Nhà tôi trồng 5 sào， mỗi ngày cắt khoảng 200kg. Trước đây bán cho thương lái， giá bấp bênh lắm. Từ ngày vào hợp tác xã， có mã vùng trồng， ký hợp đồng với công ty xuất khẩu， thu nhập ổn hơn. Nhưng áp lực cũng nhiều – không được phun thuốc bừa， phải ghi nhật ký từng lần bón phân.' Cái được lớn nhất， theo anh Hùng， không phải giá cao hơn 15-20% mà là học được cách làm ăn bài bản. Rau củ Việt Nam đang dần thoát khỏi hình ảnh 'mạnh ai nấy bán'.Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho thấy kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2023 đạt 5，6 tỷ USD， cao nhất từ trước đến nay. Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất。nhưng Nhật Bản， Hàn Quốc， EU và Mỹ đang tăng trưởng mạnh. Điều đáng nói: không phải cứ nhiều hàng là thắng. Một lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Lâm Đồng kể với tôi rằng có thời điểm， cả trăm container rau củ Việt Nam bị cảnh báo vì nhiễm khuẩn E.coli. Nguyên nhân chính đến từ khâu sơ chế， đóng gói – nơi nhiều cơ sở vẫn làm kiểu 'tự phát'， dùng nước giếng chưa qua xử lý. Rau củ Việt Nam ngon， nhưng để vào được bếp ăn của người tiêu dùng khó tính， cần hơn thế.Ở góc nhìn khác， chị Trần Thị Mai， chủ một cửa hàng thực phẩm sạch ở Hà Nội， nói thẳng: 'Khách của tôi giờ hỏi gắt gao lắm. Họ muốn biết rau củ Việt Nam trồng ở đâu， ai trồng。

có chứng nhận gì. Có lần tôi nhập một lô cải ngọt từ Hải Dương， tem VietGAP đầy đủ， nhưng khách vẫn mang đến tận cửa hàng để kiểm tra bằng máy đo nhanh. Họ không tin ai cả.' Sự hoài nghi ấy không vô cớ. Tháng 1/2024， Thanh tra Sở Nông nghiệp TP.HCM phát hiện hơn 2 tấn rau củ ngâm hóa chất tại một cơ sở ở quận Bình Tân. Vụ việc chỉ là một trong hàng chục vụ tương tự mỗi năm， làm xói mòn niềm tin vào rau củ Việt Nam.Vậy đâu là lối ra?

Tôi cho rằng không thể chỉ trông chờ vào cơ quan quản lý. Chính các hợp tác xã và doanh nghiệp phải tự xây dựng chuỗi giá trị minh bạch. Một số mô hình đang làm được: Công ty Vinamit ở Bình Dương đầu tư nhà máy sấy lạnh， truy xuất nguồn gốc từng lô rau củ Việt Nam bằng QR code. Hay chuỗi 'Rau an toàn Đà Lạt' của HTX Anh Đào， mỗi bó rau đều có mã số， khách quét là biết ngày thu hoạch。tên nông dân. Giá cao hơn 30% nhưng vẫn cháy hàng. Rõ ràng， người tiêu dùng sẵn sàng trả thêm nếu họ thấy được sự tử tế. Rau củ Việt Nam không thiếu tiềm năng – cái thiếu là sự nhất quán từ gieo trồng đến bán hàng. Và có lẽ， cần thêm những cú 'sốc' như vụ thanh long bị trả về để cả ngành nhìn lại mình.