Mâm cỗ ngày lễ ở nhiều gia đình miền Trung không thể thiếu đĩa bánh hỏi trắng ngầnánhhỏingàylễNéttruyềnthốngtrongnhịpsốnghiệnđạdầu ăn tại nhà， thơm mùi gạo mới. Sáng mùng Hai Tết， tôi ghé tiệm bánh hỏi trên đường Phan Đình Phùng (TP Quy Nhơn)， thấy bà chủ đang thoăn thoắt gỡ từng sợi bánh từ khuôn hấp. Bà bảo: “Ngày thường bán ế。nhưng lễ Tết thì làm không kịp. Mỗi ngày cả trăm ký， có hôm gần hai trăm” Con số ấy nói lên vị trí của món ăn dân dã này trong mâm cúng tổ tiên và bữa sum họp.Bánh hỏi ngày lễ không chỉ là món ăn. Nó là ký ức. Chị Lan， 45 tuổi， nhà ở phố Hùng Vương， kể rằng mẹ chị thường dậy từ 3 giờ sáng ngày 30 Tết để tráng bánh. “Bánh hỏi ngày lễ phải mỏng。dai， thơm mùi gạo mới. Ăn kèm thịt heo quay， rau sống， chấm nước mắm chua ngọt. Nhà tôi ba đời làm bánh， đến đời tôi vẫn giữ cách làm thủ công” Chị nói thêm， ngày lễ khách đặt trước cả tuần， có nhà đặt 20 ký để cúng và biếu. Sự cầu kỳ ấy khiến bánh hỏi ngày lễ trở thành món quà quê được gói ghém cẩn thận.Thực tế， bánh hỏi ngày lễ đang đối mặt với thay đổi. Tôi ghé một xưởng làm bánh ở làng nghề Phước Thuận (Tuy Phước)， thấy máy tráng bánh hoạt động liên tục bên cạnh những khuôn hấp truyền thống. Anh Hùng， chủ xưởng， phân trần: “Làm tay không kịp cho ngày lễ. Mỗi lần Tết。tôi phải thuê thêm 5 người， vẫn thiếu” Máy móc giúp năng suất tăng gấp ba， nhưng anh thừa nhận bánh máy không dai bằng bánh tay. Vậy nên， nhiều gia đình vẫn tìm đến những lò làm thủ công， chấp nhận giá cao hơn 20-30% để có được hương vị đúng điệu ngày lễ.
Một điều dễ nhận thấy: bánh hỏi ngày lễ không còn bó hẹp trong mâm cỗ miền Trung. Trên các chuyến xe khách từ Quy Nhơn đi Sài Gòn， Hà Nội， những gói bánh hỏi được ép chặt， bọc lá chuối， buộc dây lạt cẩn thận. Người đi xa mua vài ký về làm quà. Chị Hòa， Việt kiều Mỹ về thăm nhà。nói: “Tôi mang sang Mỹ 5 ký， chia cho bạn bè. Ai cũng khen. Bánh hỏi ngày lễ ăn với thịt quay。
cuốn rau sống， chấm mắm nêm – đơn giản mà nhớ đời” Cái cách bánh hỏi theo chân người Việt ra thế giới cho thấy sức sống của món ăn truyền thống.Nhưng cũng có những trăn trở. Lớp trẻ ở thành phố ít ai biết làm bánh hỏi. Một lần trò chuyện với nhóm sinh viên ở Quy Nhơn， tôi hỏi: “Bạn nào từng tự làm bánh hỏi” Cả nhóm lắc đầu. Một bạn nói: “Mua ngoài tiệm cho nhanh。làm chi cho mất công” Điều đó khiến tôi nghĩ: bánh hỏi ngày lễ sẽ còn mãi nếu có người giữ lửa. Bà chủ tiệm trên đường Phan Đình Phùng bảo: “Tôi truyền nghề cho con gái. Nó học đại học， nhưng cuối tuần vẫn phụ mẹ gỡ bánh” Có lẽ， sự tiếp nối ấy là cách bánh hỏi ngày lễ tồn tại – không ồn ào， chỉ lặng lẽ như chính hương vị của nó.
