Một tô phở nóng hổi ở góc phố Hà Nội không thể có được hương vị đậm đà nếu thiếu đi những nguyên liệu nấu ăn Việt Nam đặc trưng. Từ những gánh hàng rong đến nhà hàng sang trọngênliệunấuănViệtNamLinhhồncủaẩmthựcđườngphốgà hấp được yêu thích， chính sự kết hợp tinh tế của các loại rau thơm。gia vị và nước chấm đã tạo nên bản sắc riêng cho ẩm thực nước này. Người nước ngoài thường ngạc nhiên khi thấy một bát nước chấm nhỏ xíu lại chứa đựng cả một hệ thống hương vị phức tạp: mặn của nước mắm， chua của chanh， cay của ớt， ngọt của đường và thơm nồng của tỏi. Đó không chỉ là gia vị， mà là cả một triết lý cân bằng âm dương trong từng món ăn.Đi chợ sớm ở Sài Gòn， tôi để ý thấy các bà nội trợ luôn chọn những bó rau thơm còn đẫm sương. Rau răm， húng quế。ngò gai， tía tô – mỗi loại có một vai trò riêng. Húng quế không thể thiếu trong bún bò Huế， trong khi ngò gai lại là bạn đồng hành của canh chua cá lóc. Ở miền Bắc， hành lá và thì là xuất hiện trong mọi bát canh， còn miền Trung ưa chuộng vị cay nồng của ớt tươi. Sự khác biệt này không phải ngẫu nhiên. Nó phản ánh khí hậu， thổ nhưỡng và cả tính cách của từng vùng đất. Một người bạn đầu bếp ở Đà Nẵng từng nói với tôi: “Nguyên liệu nấu ăn Việt Nam quan trọng hơn kỹ thuật. Bạn có thể dạy ai đó nấu phở， nhưng không thể dạy họ cảm nhận được mùi thơm của gừng nướng cháy cạnh”Nước mắm， thứ nguyên liệu nấu ăn Việt Nam gây tranh cãi nhất với thực khách nước ngoài， lại là nền tảng của hầu hết món ăn. Tôi từng chứng kiến một du khách Pháp nhăn mặt khi ngửi thấy mùi nước mắm nguyên chất， nhưng sau khi nếm thử bát nước chấm pha chế， cô ấy đã đổi ý hoàn toàn. Ở Phú Quốc， những thùng nước mắm ủ trong hàng năm trời được ví như “vàng lỏng”. Người dân địa phương không bao giờ dùng nước mắm công nghiệp cho các món ăn truyền thống. Họ phân biệt rõ nước mắm cốt để chấm， nước mắm loãng để nêm。và nước mắm pha để ướp. Sự tỉ mỉ này khiến ẩm thực Việt Nam trở nên khác biệt so với các nền ẩm thực Đông Nam Á khác.
Ở các tỉnh miền Tây， nguyên liệu nấu ăn Việt Nam còn gắn liền với thiên nhiên sông nước. Bông điên điển， bông so đũa， kèo nèo – những loại rau dại mọc ven bờ – trở thành đặc sản trong mùa nước nổi. Tôi có lần theo một người phụ nữ hái bông súng ở Đồng Tháp， chị bảo: “Mấy cái này không bán ở siêu thị đâu。chỉ có người miền Tây mới biết ăn” Chính những nguyên liệu bình dị ấy làm nên món canh chua cá linh thơm mát， ăn một lần là nhớ mãi. Các đầu bếp hiện đại ở Hà Nội và Sài Gòn đang cố gắng đưa những nguyên liệu này vào thực đơn cao cấp， nhưng họ thừa nhận rằng hương vị không thể giống được khi nấu ở quê.Nhìn vào gian bếp của một gia đình Việt Nam。bạn sẽ thấy sự hiện diện của nguyên liệu nấu ăn Việt Nam ở khắp mọi nơi: hũ nước mắm cá cơm， lọ tiêu Phú Quốc， túi hành khô treo trên vách， và những bó rau thơm để trong ngăn mát tủ lạnh. Đó là minh chứng cho một nền ẩm thực không cầu kỳ nhưng đầy chiều sâu. Người Việt không nấu ăn bằng công thức chính xác， mà bằng cảm nhận. Và chính vì thế， mỗi món ăn lại có một hương vị khác nhau， tùy vào bàn tay người nấu và nguyên liệu họ chọn. Thực khách quốc tế có thể học được kỹ thuật， nhưng để hiểu được linh hồn của ẩm thực Việt Nam。họ cần nếm thử nguyên liệu nấu ăn Việt Nam trong chính không gian mà nó được sinh ra.
