Ở làng chài Cửa BéướcmắmbuổisángBíquyếtthứcdậycủangườimiềnbiểlưu ý khi chạy quảng cáo facebook， chuyện bắt đầu từ tiếng gõ thìa vào đáy chén. Bà Tư Mắm， 72 tuổi， vẫn dậy từ 4 giờ sáng， bắc nồi nước lã， pha một thìa nước mắm cốt nhĩ rồi uống khi còn ấm. Bà bảo: “Uống cái này vô。bụng dạ nó êm， đầu óc tỉnh queo. Mấy đứa con tôi ở Sài Gòn về， đứa nào cũng bắt chước” Không chỉ riêng bà Tư， dọc bờ biển miền Trung， nước mắm buổi sáng đã thành thói quen của nhiều ngư dân lâu năm. Họ không gọi đó là “bí quyết” gì cao siêu， chỉ đơn giản là cách bắt đầu ngày mới sao cho khỏi mệt mỏi sau những đêm dài vật lộn với sóng gió.Tôi từng theo chân anh Ba Hùng， một thuyền trưởng 45 tuổi， trong chuyến ra khơi ngắn. Anh bảo: “Mỗi sáng， tôi pha nửa muỗng nước mắm với nước ấm， uống trước khi ăn gì. Nghe lạ tai， nhưng quen rồi， thiếu nó là thấy người là lạ” Anh kể， có lần bị cảm nắng giữa biển， uống nước mắm ấm xong toát mồ hôi， người nhẹ hẳn. Tất nhiên， không phải ai cũng tin. Chị Lan， vợ anh， ban đầu còn mắng: “Ông vớ vẩn， nước mắm để chấm chứ ai uống” Nhưng khi thấy chồng ít đau đầu hơn。

chị cũng thử. Giờ cả nhà chị， từ đứa con 8 tuổi đến bà nội 80， đều có thói quen đó. Điều đáng nói， nước mắm buổi sáng không phải là uống cả chén， mà chỉ một lượng nhỏ， pha loãng với nước ấm， có khi thêm vài lát gừng.Vị mặn của nước mắm kích thích vị giác， nhưng cái cảm giác ban đầu không dễ chịu. Tôi đã thử một lần theo lời bà Tư: một thìa cà phê nước mắm cốt。pha với 200ml nước ấm， khuấy đều. Ngụm đầu tiên， mặn xộc lên mũi， nhưng sau đó là vị ngọt hậu của cá cơm lên men. Uống hết， bụng ấm dần， không còn cảm giác lạnh lẽo của sáng sớm. Một số nghiên cứu nhỏ ở Nhật Bản và Hàn Quốc từng chỉ ra rằng nước mắm chứa axit amin và khoáng chất， có thể hỗ trợ tiêu hóa và bổ sung điện giải sau giấc ngủ dài. Tuy nhiên， bác sĩ Nguyễn Thị Hòa， chuyên khoa tiêu hóa， lưu ý: “Không nên uống nước mắm nguyên chất vì nồng độ muối cao， dễ hại dạ dày. Pha loãng là cách an toàn hơn， nhưng người bị cao huyết áp， bệnh thận nên hỏi ý kiến bác sĩ”Thực tế， thói quen này không chỉ ở miền biển. Ở các tỉnh Nam Trung Bộ， nhiều gia đình vẫn duy trì như một nếp sinh hoạt. Chị Hồng， một giáo viên ở Quảng Ngãi。kể: “Mẹ tôi ngày xưa đi biển về， sáng nào cũng uống nước mắm pha. Bà nói nó giúp xua tan cái lạnh của nước biển. Giờ tôi cũng làm， nhưng chỉ khi thấy người mệt mỏi” Có người còn pha thêm chút mật ong hoặc chanh để dễ uống. Điều thú vị là， nước mắm buổi sáng không phải là một “công thức” cố định. Mỗi nhà mỗi kiểu: người thì pha với nước vo gạo， người thì cho thêm tí đường phèn. Nhưng tựu trung， nó vẫn là cách để cơ thể được đánh thức bằng vị mặn mòi của biển cả， thay vì một ly cà phê đặc quánh.

Nhìn từ góc độ văn hóa， nước mắm buổi sáng phản ánh sự gắn bó giữa con người và biển. Ngư dân không có thời gian cho những bữa sáng cầu kỳ. Họ cần nhanh， gọn。và hiệu quả. Một thìa nước mắm pha nước ấm vừa đủ để bổ sung muối đã mất qua mồ hôi đêm， vừa tạo cảm giác no nhẹ. Tôi đã thử duy trì trong một tuần， và thấy buổi sáng không còn uể oải. Nhưng tôi cũng nhận ra， nếu lạm dụng， nó có thể gây khát nước và tăng huyết áp. Vậy nên， dù là thói quen dân gian， cần tỉnh táo. Không phải cứ truyền miệng là đúng. Uống nước mắm buổi sáng có thể là một phần của lối sống lành mạnh， nhưng phải biết lượng và cách pha. Và với những ai chưa từng thử， hãy bắt đầu bằng một chút， như bà Tư vẫn nói: “Cái gì cũng vậy， vừa phải thì tốt， quá thì hại”