Chợ Bình Điền lúc 5 giờ sángànhđượcyêuthíchLoạicủnhỏbélàmnênchuyệnlớntrongbữaănViệchia sẻ về nấu ăn ngon， sạp hàng của bà Tư Hồng đã chật kín người. Không phải tôm cá hay thịt bò。thứ khiến các bà nội trợ chen chân là những bó hành lá xanh mướt， củ hành tím vỏ bóng và hành tây tròn căng. “Hành được yêu thích nhất là hành lá， ngày nào cũng bán hết sạch trước 7 giờ”， bà Tư vừa thoăn thoắt buộc từng bó vừa nói. Con số từ một tiểu thương nhỏ bé ấy phần nào phản ánh vị trí không thể thay thế của hành trong ẩm thực Việt.Không phải ngẫu nhiên mà hành được yêu thích đến vậy. Một nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia năm 2022 cho thấy hơn 92% hộ gia đình Việt Nam sử dụng hành trong ít nhất một bữa ăn mỗi ngày. Hành lá xuất hiện trong bát phở nóng hổi， đĩa bánh xèo giòn rụm hay nồi canh chua cá lóc. Hành tím lại là linh hồn của món thịt kho tàu， nước mắm chưng. Còn hành tây， dù du nhập muộn hơn。đã nhanh chóng trở thành món không thể thiếu trong nhiều gia đình thành thị. Chị Nguyễn Thị Lan， một đầu bếp tại quận 3， TP.HCM， nhận xét: “Thiếu hành， món ăn mất đi cái hồn. Tôi từng thử nấu canh không hành cho khách Tây， họ bảo nhạt nhẽo lắm”Sự phổ biến của hành còn đến từ giá trị kinh tế. Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hải Dương， diện tích trồng hành tím toàn tỉnh đạt gần 4.500 ha mỗi năm， cung cấp hàng chục nghìn tấn cho thị trường trong nước và xuất khẩu. Những cánh đồng hành ở huyện Vĩnh Bảo (Hải Phòng) hay xã Vĩnh Thịnh (Bình Định) không chỉ nuôi sống hàng vạn nông hộ mà còn tạo nên những vùng chuyên canh trù phú. Ông Trần Văn Hùng， một nông dân trồng hành lâu năm ở Vĩnh Bảo。chia sẻ: “Hành được yêu thích nên chúng tôi bán quanh năm， giá có lúc lên xuống nhưng chưa bao giờ ế”Ẩm thực đường phố cũng góp phần đưa hành lên vị trí “ngôi sao”. Một gánh bánh mì ven đường Lê Văn Sỹ， quận Phú Nhuận， luôn có một hũ hành ngâm chua ngọt để khách tự thêm. Chủ quán， anh Tuấn， cười: “Khách quen toàn xin thêm hành. Có bữa hết hành， khách bỏ đi luôn” Thói quen ấy không lạ. Hành ngâm giấm đường， hành phi vàng ruộm rắc lên bún bò， hay đơn giản là vài lát hành tây sống ăn kèm bánh xèo – tất cả đều là những nét chấm phá nhỏ mà thiếu đi thì món ăn mất cân bằng. Có lần tôi chứng kiến một thực khách nước ngoài tại quán ăn gia đình ở Hội An hỏi xin thêm hành phi. Anh ta bảo: “Tôi không biết tên món này。nhưng cái thứ giòn giòn thơm thơm này làm tôi mê”
Dù vậy。hành được yêu thích không có nghĩa là không có tranh cãi. Không ít người kỵ mùi hành sống， nhất là hành tây. Một khảo sát nhỏ trên mạng xã hội năm 2023 với hơn 2.000 người tham gia cho thấy 18% thừa nhận “ghét hành tây sống”. Nhưng khi được hỏi về hành phi， con số này giảm xuống còn 4%. Có lẽ vậy mà hành vẫn giữ được vị trí của mình: nó linh hoạt， dễ biến tấu， và trên hết， nó là thứ gia vị dân dã mà bất kỳ ai cũng có thể tìm thấy trong căn bếp nhỏ nhất. Từ nông thôn ra thành thị， từ mâm cơm gia đình đến quán ăn vỉa hè， hành hiện diện như một lẽ tự nhiên. Và đôi khi， chính những thứ nhỏ bé， quen thuộc ấy lại là thứ khiến người ta nhớ mãi.
