Gánh hàng đậu hũ của bà Tư trên đường Nguyễn TrãiĐậuhũViệtNamMónăndândãgiữalòngphốthịmè mùa mưa， quận 5， Sài Gòn， cứ 5 giờ sáng là nghi ngút khói. Những miếng đậu hũ trắng mịn， nóng hổi được vớt ra từ nồi nước cốt dừa， thơm lừng một góc phố. Người Sài Gòn quen gọi đó là “đậu hũ Việt Nam” để phân biệt với đậu hũ non kiểu Nhật hay đậu hũ chiên giòn Trung Hoa. Món ăn bình dị này len lỏi vào từng ngõ hẻm， từ xe đẩy vỉa hè đến những quán ăn chay sang trọng。và trở thành một phần ký ức của bao thế hệ.Đậu hũ Việt Nam không chỉ là miếng đậu trắng đơn thuần. Nó được làm từ hạt đậu nành vàng ươm。ngâm qua đêm， xay nhuyễn cùng nước， lọc bỏ bã， rồi đun sôi và kết tủa bằng nước chua tự nhiên hoặc thạch cao. Công đoạn tưởng chừng đơn giản ấy lại đòi hỏi sự khéo léo: nếu kết tủa non quá， đậu hũ sẽ mềm nhũn;nếu già quá， miếng đậu sẽ cứng và mất đi vị béo. Ở nhiều làng nghề như Mỹ Hòa (An Giang) hay Bình Dương， người ta vẫn giữ cách làm thủ công， cho ra những miếng đậu hũ Việt Nam mịn màng， thơm mùi đậu nành nguyên chất. Tôi từng chứng kiến một bà cụ ở chợ Bà Chiểu bán đậu hũ nóng， mỗi ngày chỉ làm hai chảo， bán hết là nghỉ. Bà bảo: “Đậu hũ Việt Nam phải ăn nóng， chan nước đường gừng， mới thấy hết cái ngon”
Vị đậu hũ Việt Nam tinh khiết， không pha lẫn hương liệu， thường được thưởng thức theo hai cách quen thuộc: đậu hũ nóng với nước đường gừng hoặc đậu hũ nước cốt dừa. Miếng đậu mềm tan trong miệng， ngọt dịu từ đường thốt nốt， ấm nồng vị gừng， thêm chút béo ngậy của nước cốt dừa. Vào những buổi chiều Sài Gòn mưa dầm， gọi một ly đậu hũ nóng bên lề đường， tôi thấy lòng dịu lại. Không chỉ là món ăn vặt。đậu hũ Việt Nam còn xuất hiện trong mâm cơm chay của nhiều gia đình Phật tử， hay trong các quán ăn chay hiện đại với biến tấu như đậu hũ sốt nấm， đậu hũ kho tiêu. Dù vậy， người ta vẫn nhớ nhất cái vị nguyên bản ấy.Thị trường đậu hũ Việt Nam đang chứng kiến sự cạnh tranh giữa hàng thủ công và công nghiệp. Các thương hiệu lớn sản xuất đậu hũ theo dây chuyền， đóng gói tiện lợi， bảo quản lâu hơn. Nhưng nhiều người tiêu dùng vẫn tìm đến những gánh hàng rong， nơi đậu hũ Việt Nam được làm mới mỗi sáng. Chị Lan， chủ quán chay trên đường Võ Văn Tần。
chia sẻ: “Khách quen của tôi khó tính lắm. Họ nếm là biết ngay đậu hũ làm bằng máy hay làm tay. Đậu hũ Việt Nam thủ công có mùi thơm nhẹ， không gắt， ăn vào là biết” Sự khác biệt ấy khiến giá đậu hũ thủ công cao hơn， nhưng vẫn đắt khách.Nhìn những gánh đậu hũ Việt Nam vẫn rong ruổi khắp phố phường， tôi thấy một nét văn hóa ẩm thực bền bỉ. Nó không ồn ào， không hào nhoáng， chỉ lặng lẽ nuôi dưỡng bao người qua những bữa ăn giản dị. Và có lẽ。chính sự mộc mạc ấy đã làm nên sức sống lâu bền của món ăn mang tên đậu hũ Việt Nam.
