Ông Nguyễn Văn BaàuViệtNamTừđầmpháđếnbànănchuỗigiátrịđangđổgiải pháp ngủ ngon， chủ một trại hàu ở Vân Đồn， Quảng Ninh， vừa kéo lên những sợi dây đầy hàu. Ông bảo rằng mùa này hàu Việt Nam béo hơn mọi năm nhờ nguồn nước sạch và thời tiết thuận lợi. Nhưng cũng chính ông thừa nhận giá bán tại đầm chỉ bằng một nửa so với giá ở các nhà hàng Hà Nội. "Người nuôi chúng tôi chẳng được bao nhiêu， thương lái ép giá lắm"。ông Ba nói. Câu chuyện của ông Ba không phải cá biệt. Hàu Việt Nam， từ lâu được biết đến với vị ngọt đậm và hàm lượng dinh dưỡng cao， đang đối mặt với bài toán lớn về chuỗi giá trị.

Hàu Việt Nam phân bố chủ yếu ở các tỉnh ven biển phía Bắc như Quảng Ninh， Hải Phòng， Thái Bình， Nam Định và một số tỉnh miền Trung. Theo số liệu từ Tổng cục Thủy sản， sản lượng hàu nuôi cả nước năm 2023 đạt khoảng 30.000 tấn， tăng gần 15% so với năm trước. Điều đáng nói là phần lớn sản lượng này được tiêu thụ nội địa dưới dạng tươi sống， trong khi xuất khẩu vẫn còn khiêm tốn， chủ yếu sang Trung Quốc và một số thị trường châu Á. Tôi đã thử một con hàu sữa từ Cát Bà， Hải Phòng. Vỏ ngoài xù xì， nhưng khi bóc ra， phần thịt trắng ngà。mọng nước， ăn sống với chút chanh và muối tiêu thì vị ngọt lan tỏa tức thì. Đó là lý do nhiều đầu bếp tại các thành phố lớn ưa chuộng hàu Việt Nam hơn hàu nhập khẩu.Dù vậy。nghề nuôi hàu vẫn mang tính tự phát. Phần lớn hộ nuôi sử dụng phương pháp truyền thống: cọc gỗ， dây treo hoặc đáy tự nhiên. Năng suất thấp， rủi ro cao vì dịch bệnh và thời tiết. Chị Trần Thị Hoa， một hộ nuôi ở Thái Bình， kể rằng năm ngoái hàu chết hàng loạt do nước biển ấm lên bất thường. Chị mất gần 70% vụ. "Nhà nước có hỗ trợ giống， nhưng kỹ thuật thì chúng tôi tự mày mò"， chị Hoa nói. Một số doanh nghiệp lớn đã đầu tư vào nuôi hàu công nghiệp， nhưng số lượng còn ít. Việc thiếu quy hoạch vùng nuôi khiến chất lượng hàu Việt Nam không đồng đều， ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh.Điểm sáng nằm ở thị trường nội địa. Các chuỗi hải sản và nhà hàng cao cấp ở Hà Nội， TP.HCM đang đẩy mạnh tiêu thụ hàu Việt Nam. Một chủ nhà hàng ở Quận 1， TP.HCM cho biết mỗi tuần ông nhập gần 2 tấn hàu từ Quảng Ninh， giá bán lẻ tại nhà hàng từ 80.000 đến 150.000 đồng một con. "Khách quen giờ chuộng hàu nội vì tươi và rẻ hơn hàu Pháp"。ông nói. Một số startup cũng tham gia chế biến hàu thành các sản phẩm giá trị gia tăng như hàu sấy khô， sốt hàu， ruốc hàu. Tuy nhiên， thị trường xuất khẩu vẫn là bài toán khó vì hàu Việt Nam chưa có thương hiệu và chứng nhận an toàn thực phẩm quốc tế đầy đủ.

Nhìn từ góc độ người tiêu dùng， hàu Việt Nam rõ ràng có tiềm năng. Vị ngon không thua kém hàu nhập khẩu， giá lại phải chăng. Nhưng để nâng tầm， cần sự vào cuộc của cả nhà nước và doanh nghiệp: quy hoạch vùng nuôi， hỗ trợ kỹ thuật， xây dựng thương hiệu và mở rộng kênh phân phối. Nếu không。người nuôi như ông Ba， chị Hoa sẽ mãi loay hoay với vòng luẩn quẩn được mùa mất giá. Còn người tiêu dùng， dù muốn ủng hộ hàu Việt， cũng khó tìm mua sản phẩm ổn định và minh bạch nguồn gốc.