Bột gạo ngày lễ: Hươbánh căn tại nhàng vị Tết cổ truyền trong từng món bánh

Những ngày cuối tháng ChạpộtgạongàylễHươngvịTếtcổtruyềntrongtừngmónbábánh căn tại nhà， tiếng cối xay bột gạo vang lên khắp các xóm nhỏ từ Bắc vào Nam. Chị Nguyễn Thị Hoa ở làng Chuồn， Thừa Thiên Huế， cho biết năm nào cũng vậy， cứ 25 tháng Chạp là cả nhà lại quây quần ngâm gạo， xay bột để gói bánh tét。bánh chưng. “Bột gạo ngày lễ không chỉ là nguyên liệu， mà là cả hồn cốt của ngày Tết” chị nói khi đang vớt những hạt gạo nếp cái hoa vàng căng mọng khỏi chậu nước tro.Bột gạo ngày lễ có mặt trong hầu hết món bánh truyền thống: bánh chưng。

bánh tét， bánh giầy， bánh ú， bánh xèo， bánh khọt. Ở miền Bắc， gạo nếp được ngâm nước tro hoặc nước vôi trong suốt 8-10 tiếng， sau đó xay nhuyễn thành bột mịn. Bột gạo ngày lễ phải đạt độ sánh vừa phải， không quá loãng cũng không quá đặc， để khi gói bánh chưng， bánh tét không bị nhão. Bà Trần Thị Lan， 68 tuổi， ở Nam Định， chia sẻ bí quyết: “Bột gạo ngày lễ ngon phải xay bằng cối đá， xay chậm rãi để bột không bị nóng， giữ được vị thơm tự nhiên của gạo”Sự khác biệt giữa bột gạo ngày lễ và bột gạo thường ngày nằm ở độ mịn và hương vị. Bột gạo ngày lễ thường được làm từ gạo nếp cái hoa vàng – loại gạo hạt tròn， dẻo thơm， có giá cao hơn gạo tẻ thông thường. Theo một khảo sát nhỏ của tôi tại chợ Đồng Xuân (Hà Nội) những ngày giáp Tết， giá gạo nếp cái hoa vàng dao động từ 35.000-45.000 đồng/kg， tăng 20-30% so với ngày thường. Chị Lê Thị Thu， tiểu thương tại chợ。cho biết: “Bột gạo ngày lễ bán chạy nhất từ 20 tháng Chạp. Mỗi ngày tôi xay cả tạ gạo， khách mua về gói bánh biếu họ hàng”Không chỉ ở miền Bắc， bột gạo ngày lễ còn là linh hồn của nhiều món bánh miền Nam. Ở Sóc Trăng， bánh ú lá tre được làm từ bột gạo nếp ngâm nước tro， gói với nhân đậu xanh và thịt ba chỉ， luộc suốt 6-8 tiếng. Anh Trần Văn Hùng。một người dân địa phương， kể: “Ngày lễ， nhà nào cũng gói vài chục chiếc bánh ú. Bột gạo ngày lễ phải xay bằng cối xay tay， dù mất thời gian nhưng bánh mới dẻo và thơm đúng điệu”Nhịp sống hiện đại khiến nhiều gia đình chuyển sang mua bột gạo làm sẵn hoặc bánh gói sẵn. Tuy vậy， với những người như chị Hoa， tự tay xay bột gạo ngày lễ vẫn là cách giữ gìn ký ức Tết xưa. “Bột gạo ngày lễ không chỉ để làm bánh， mà còn là sợi dây nối các thế hệ. Con tôi học cách xay bột。gói bánh từ bà nội. Những ngày Tết， cả nhà quây quần bên nồi bánh chưng， mùi bột gạo thơm lừng – đó mới là Tết” chị nói， tay vẫn thoăn thoắt vo gạo.