Ba ngày mưa liên tục ở huyện miền núi khiến cả cánh đồng sả nhà bà Nguyễn Thị Hoa (xã Tân Lập) ngập úng. Sáng 12/7ưalớnsảrớtgiáthảmhạiNôngdântrồngsảméomặtvìthươngláiélưu ý khi bán hàng trên mạng。bà cùng hai con dậy từ 4 giờ sáng， cắt được hơn 200 bó sả thì trời lại đổ mưa. “Mọi năm bán cho thương lái 8.000 đồng/bó， năm nay họ chỉ trả 3.000 đồng， còn đòi giao tận nơi. Mưa thế này， sả ướt sũng， vận chuyển xa là thối ngay”， bà Hoa nói， tay vẫn thoăn thoắt buộc từng bó sả.Đó không phải câu chuyện cá biệt. Ghi nhận tại các xã chuyên trồng sả như Tân Lập， Phú Thịnh， Đồng Yên， giá sả mùa mưa đang lao dốc không phanh. Anh Trần Văn Dũng， thương lái thu mua sả ở chợ đầu mối huyện， giải thích: “Mưa nhiều， sả dễ bị úng rễ。lá vàng， thân mềm. Hàng về chợ không bảo quản được lâu， hao hụt có khi 30-40%. Chúng tôi phải hạ giá để bù rủi ro”. Nhưng người trồng sả thì cho rằng thương lái lợi dụng mùa mưa để ép giá. Chị Lê Thị Mai， một hộ trồng 5 sào sả， bức xúc: “Hôm trước tôi gọi bán cho mối quen， họ vẫn trả 5.000 đồng/bó. Nhưng thương lái mới đến ép 3.000 đồng， bảo mưa thế này không ai mua. Tôi không bán， để sả già luôn ngoài đồng”.Thực tế， sả mùa mưa không chỉ mất giá mà còn giảm năng suất. Ông Phạm Văn Hùng， cán bộ khuyến nông huyện， cho biết mưa kéo dài làm đất bí， rễ sả phát triển kém， cây dễ nhiễm nấm. “Nếu không thoát nước kịp， cả ruộng sả có thể chết. Nhiều hộ đã phải nhổ bỏ để trồng rau ngắn ngày. Riêng sả， từ lúc trồng đến thu hoạch 3 tháng， mưa lớn đúng kỳ thu hoạch là xem như mất trắng”， ông Hùng nói. Trên cánh đồng xã Phú Thịnh， chúng tôi chứng kiến cảnh nhiều luống sả bị ngập nước， lá úa vàng. Bà con đang cố đào rãnh thoát nước。
nhưng mưa vẫn không ngớt.Một số hộ chuyển sang bán sả cho các quán ăn。
nhà hàng nhỏ lẻ với giá nhích hơn chút， nhưng số lượng chẳng đáng kể. Chị Nguyễn Thị Thu， chủ quán bún ở thị trấn， kể: “Mấy ngày mưa， tôi mua sả của bà con quanh xóm， 5.000 đồng/bó， nhưng chỉ dám lấy 10-15 bó mỗi ngày vì khách ít. Sả mùa mưa thơm hơn nhưng nhanh hỏng， để tủ lạnh cũng chỉ được 2-3 ngày”. Trong khi đó， các hợp đồng cung cấp sả cho nhà máy chế biến tinh dầu gần như bị đóng băng vì đơn vị thu mua lo ngại chất lượng nguyên liệu ẩm mốc.Nhìn cảnh nông dân vật lộn với mưa để cứu vườn sả， tôi chợt nhớ câu nói của bà Hoa: “Trồng sả 10 năm。chưa năm nào cực như năm nay. Mưa thì mưa， nhưng giá cả bấp bênh thế này， ai dám mở rộng diện tích”. Câu chuyện sả mùa mưa không chỉ là bài toán thời tiết mà còn là chuyện liên kết sản xuất – tiêu thụ. Nếu không có hợp đồng bao tiêu ổn định， người trồng sả sẽ mãi chịu cảnh “được mùa mất giá， mất mùa được giá” – mà mùa mưa thì cả hai đều mất.
