Mùi tỏi phi thơm nồng lan tỏa từ căn bếp nhỏ của bà Tư ở quận 3ỏiphiGiavịvàngtronggianbếpViệgia vị Việt Nam， TP.HCM mỗi sáng sớm đã trở thành tín hiệu quen thuộc cho cả xóm. Bà Tư bảo， tỏi phi không chỉ là gia vị， mà còn là linh hồn của nhiều món ăn Việt. Thực tế。tỏi phi xuất hiện trong hầu hết các món từ bún， phở， miến đến các món xào， canh， thậm chí là nước chấm. Theo một khảo sát nhỏ của người viết tại ba chợ đầu mối ở Hà Nội và TP.HCM， lượng tỏi tiêu thụ để làm tỏi phi tăng gấp đôi trong dịp Tết Nguyên đán. Điều này cho thấy tỏi phi không chỉ là thói quen nấu nướng mà đã trở thành một phần văn hóa ẩm thực.Tỏi phi ngon phải đạt độ giòn rụm， màu vàng óng như mật ong và không bị cháy đắng. Chị Lan， chủ quán bún riêu lâu năm trên đường Võ Văn Tần， chia sẻ bí quyết: "Tỏi phải được bóc vỏ， thái lát mỏng đều tay。
rồi phi trong dầu nóng già với lửa vừa. Khi tỏi bắt đầu chuyển màu， phải nhanh tay vớt ra ngay， nếu không sẽ mất vị." Chị cũng cho biết， nhiều người trẻ hiện nay thích mua tỏi phi làm sẵn trong siêu thị vì tiện lợi， nhưng hương vị không thể bằng tỏi phi tại nhà. Một hộp tỏi phi công nghiệp thường chứa chất bảo quản và bột nêm， làm mất đi vị ngọt tự nhiên của tỏi. Trong khi đó， tỏi phi thủ công chỉ cần tỏi tươi và dầu ăn， giữ trọn mùi thơm đặc trưng.Không chỉ dừng lại ở gia vị。tỏi phi còn được xem như một loại "thuốc" dân gian. Ông Bảy， một lương y ở Bình Dương， cho biết tỏi phi có tính ấm， giúp tiêu hóa tốt và giảm ho. Tuy nhiên， ông cũng lưu ý không nên ăn quá nhiều vì có thể gây nóng trong. Thực tế， trong các bài thuốc cổ truyền， tỏi phi thường được kết hợp với mật ong để chữa đau họng. Một nghiên cứu năm 2022 của Đại học Y Dược TP.HCM cũng chỉ ra rằng hợp chất allicin trong tỏi sau khi phi vẫn giữ được hoạt tính kháng khuẩn， dù giảm nhẹ so với tỏi sống. Điều này lý giải vì sao nhiều gia đình vẫn duy trì thói quen phi tỏi mỗi khi nấu ăn.Thị trường tỏi phi cũng có những biến động đáng chú ý. Giá tỏi tươi tại các chợ truyền thống ở Hà Nội hiện dao động từ 60.000 đến 80.000 đồng/kg， tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân được cho là do nguồn cung từ Lý Sơn (Quảng Ngãi) giảm vì thời tiết thất thường. Chị Hoa， một tiểu thương ở chợ Hôm。than thở: "Tỏi đắt lên， tôi phải bán tỏi phi thành phẩm với giá cao hơn， nhưng khách vẫn mua vì không thể thiếu trong bữa cơm." Một số cửa hàng trực tuyến thì chào bán tỏi phi với giá 150.000 đồng/hộp 200g， gấp ba lần so với tự làm. Sự chênh lệch này khiến nhiều người nội trợ quyết định tự phi tỏi tại nhà để tiết kiệm.Nhìn chung， tỏi phi không chỉ là một loại gia vị đơn thuần mà đã ăn sâu vào nếp sống của người Việt. Từ những gánh hàng rong đến nhà hàng cao cấp， tỏi phi luôn hiện diện như một điểm nhấn khó thay thế. Có người còn đùa rằng。nếu thiếu tỏi phi， món ăn Việt sẽ mất đi một nửa linh hồn. Và trong bối cảnh ẩm thực công nghiệp lên ngôi， việc tự tay phi một chén tỏi thơm lừng có lẽ là cách đơn giản nhất để giữ gìn hương vị truyền thống.
